1865-1867 Yıllarında Kabardey’de İdari ve Toprak Reformu Sonucu Yeniden Kurulan Köyler

<<

1860-1880 yılları arasında Kabardey’de idari ve toprak reformları yapıldı. Buna bağlı olarak 1865 Yılında Kabardey’in Köyleri listesinde yer alan, Büyük Kabardey’deki 93 köy 1865-1867 yıllarında 33 köy olarak, Küçük Kabardey’deki 25 köy de 9 köy olarak birleştirildi. Yeni köyler, onlara katılan diğer köylerin adını aldı.

Bu şekilde, 1865-1867 yıllarında şu köyler kuruldu:

 Büyük Kabardey’de

Yeni Kurulan Köylerin Adı

Yeni Köyün Hangi Köylerden Kurulduğu

Balk (Malka) nehrinde
1. Karmova (Karmahable) Karmahable, Dumanhable, Hağundokuey’in bir kısmı, Jırıştıhable’nin bir kısmı, Abaza Pesçane köyünün bir kısmı
2. Babukova (Babıguey) Tek Babıguey köyünden kuruldu
3. Aşabova (Aşabey) Aşabey, Hajıhable, Tramahable, Hağundokuey’in bir kısmı
4. Hasanbi Atajukin’in (Hatohşoko Hasanbiy’in) köyü Hatohşoko Hasanbiy’in köyü, Agubekey
5. Lafişeva (Lafışhable) Lafışhable, Abaza Pesçane köyünün bir kısmı
6. Koşeva (Koşhable) Koşhable, Sidak Girandıko’nun köyü
Kulkujın (Kurkujin) nehrinde
7. Konova (Konhable) Kon İsmahil’in ve Kon Mıhamet’in köyleri, Abzonhable
Bahsan (Baksan) nehrinde
8. Atajukin Atajukin’in (Hatohşoko Hatohşıko’nun) köyü) Hatohşoko Hatohşıko’nun ve Şogen Girandıko’nun köyleri
9. Bekmurza Atajukin’in (Hatohşoko Bekmırza’nın) köyü Hatohşoko Bekmırza’nın ve Zeho’nun köyleri
10. Bekmurza Naurozov’un (Navruz Bekmırza’nın) köyü Navruz Bekmırza’nın, Navruz Hamırza’nın ve Tambiy Mırzabek’in köyleri, Jambekey
11. Zarakuj Tambiyev’in (Tambiy Zerıkuş’un) köyü Tambiy Zerıkuş’un ve Tambiy Berd’in köyleri, Şakmaney
12. Kuçmazukina (Kuşmezıkuey) Kuşmezıkuey, Bjahokuey
13. Kasayeva (Kaseyhable) Kaseyhable, Gatejey’in ve Yelhtırey’in bir kısmı, Sidak Karaşey’in köyünün bir kısmı, Derhable’nin ve Kunaşey’in bir kısmı
14. Tıjeva (Tıjey) Tıjey, Volhpaney, Borahable
15. Batırbek Tambiyev’in (Tambiy Batırbek’in) köyü Tambiy Batırbek’in köyü, Gatejey’in bir kısmı (Bırmamıthable)
16. Magomet-mırza Tohtamışev’in (Tohtamış Mıhametmırza’nın) köyü Tohtamış Mıhametmırza’nın ve Tohtamış Jambot’un köyleri, Kazanşhable
Şegem (Çegem) nehrinde
17. Kurgoko Kudenetov’un (Kundet Kurğoko’nun) köyü Kundet Kurğoko’nun köyü, Sasıkhable, Kundet Batırşı’nın köyü
18. Kambot Kudenetov’un (Kundet Kambot’un) köyü Kundet Kambot’un köyü, Alhtudokuey, Pırhışhable, Şogenhable’nin bir kısmı
19. Tlikeç Kudenetov’un (Kundet L′ıkeş′in) köyü Kundet L’ıkeş′in köyü, Kunıjhable, Şardanhable, Davutokuey
Kenje nehrinde
20. Koşerokova (Koşrokuey) Koşrokuey, Şıpş Aktole ve Şıpş Hamırza’nın köyleri
Nalşık (Nalçik) nehrinde
21. Volnıy Aul (Azathable, Bramte) Gen. Yermolov’un, politikasına karşı çıkan feodallerden kurtardığı köleler tarafından kuruldu
22. Klişbiyeva (Kılışbiyhable) Kılışbiyhable, Alheskirey, Ğukejey, Ağzağhable, Haupehable
Arvuan (Urvan) nehrinde
23. Misostova (Mısostey) Mısostey, Tağulanhable
24. Doguşukova (Dığujıkuey) Dığujıkuey, Zehohhable
Jemthale (Camthale) nehrinde
25. Musa Koşokov’un (Kojoko Musa’nın) köyü (Kojıkuey Yipşe) Kojoko Musa’nın, Janoko Musa’nın ve Dohşoko Bekmırza’nın köyleri
Psıgansu nehrinde
26. Canhotova (Janhothable) Janhothable, Kaziyhable, Hosthable
Şereg (Çerek) nehrinde
27. Dokşokina (Dohşıkuey) Dohşıkuey, Tavhable
28. Cambot Dokşukin’in (Dohşoko Jambot’un) köyü Dohşoko Jambot’un köyü, Maharhable, Kojoko Şıguane’nin köyü, Alpşavohable, Mekanehable
29. Nijniy Kojokovo (Kojıkuey Yişhara) Kojıkuey Yişhara, Şenıbehable, Kazanşhable’nin bir kısmı, Pevunejhable
30. Argudan (Arşıdan) Lhostanaliy’in köyü, Yelbezdıkuey, Hamırzey, Yerkenhable
31. Lesken (Anzorey) Anzor Keysın’ın ve Anzor Aslhemırza’nın köyleri, Anzor Tembot’un köyünün bir kısmı
32. Kogolkino (Koğolhkuey) Koğolhko Pşımaho’nun köyü
33. Hatu Anzorov’un (Anzor Hatu’nun) köyü (Hatuyey) Anzor Hatu’nun köyü

Küçük Kabardey’de

Yeni Kurulan Köylerin Adı

Yeni Köyün Hangi Köylerden Kurulduğu

1. Haptsevo (Haptsey) Azapşey, Pşıkeu ve Haptsey köylerinin bir kısmı
2. Bulatova (Boletey) Boletey, iki Yinarıkuey’in, Pırhışhable’nin ve Bekoviç-Çerkasski’nin köyünün bir kısmı
3. Abayeva (Abeykuaje) Abeykuaje, Yesenhable, Hristianske, Tanaşhable’nin bir kısmı, Bekoviç-Çerkasski’nin köyünün bir kısmı, Pşıkeu’un bir kısmı
4. Murtazova (Mertezey) Mertezey, Novo-Mertezey, Bezrıkuey
5. Botaşeva (Botaşey) Botaşey, Yetluhhable, Kohujhable, Novo-Botaşey
6. İslamova (Yislamey) Yislamey, Yinaroko Yelmırza’nın köyü
7. Alhova (Alhokuaje) Alhokuaje, Yinaroko Yinal’ın köyü, Beştokokuaje
8. Astemirova (Astemırey) Astemırey, Tanaşhable
9. Borokova (Berokuey) Berokuey

 

Bu köylerden başka Küçük Kabardey’de, Bekoviç-Çerkasskilerin topraklarında şu köyler bulunuyordu:

1. Psidaha: Bekoviç-Çerkasski’lerin Çeçen kölelerinden oluşuyordu.
2. Keskem: Bekoviç-Çerkasski’lerin İnguş köleleri.
3. Elhotovo (Yelhot) –  Osetler.
4. Yesenova (Yesenhable): Kiyan Osetleri.

1904 yılında Pyatigorsk Okrugu içinde bulunan  Pervomayski köyü Kabardey’e yerleşti ve Abukovo (Abukhable) adını aldı (bugünkü Dzelıkokuaje).

1917 Ekim Devrimi’ne kadar Kabardey köylerinin yapısında büyük değişiklikler olmadı. Kabardey-Balkar’da Sovyet iktidarının kurulmasından sonra yerleşim yerlerinin adları değiştirildi. Eski adlarının yerine şu adları aldılar:

Eski Adı

Yeni Adı

Çerkesçe

Rusça

1. Karmovo (Karmahable) Kamennomost Kamennomostskoye
2. Babukovo (Babıguey) Sarmak Sarmakovo
3. Aşabovo (Aşabey) Malka Malka
4. Konovo (Konhable) Kulkujın Kurkujin
5. Atajukino I (Hatohşıkuey Yipşe) Zeyuko Zayukovo
6. Atajukino II (Hatohşıkuey Yişhara) Kızburun I Kızburun I
7. Navruzovo (Navruzey) Kızburun II Kızburun II
8. Atajukino III (Hasanbiyhable) Kuba Kuba
9. Lafişevo (Lafışhable) Psıhurey Psıhurey
10. Kuçmazukino (Kuşmezıkuey) Stare Krepost Staraya Krepost
11. Tambiyevo I (Zarakuş) Kızburun III Kızburun III
12. Tambiyevo II Altud Altud
13. Tışevo (Tıjey) Kişpek Kişpek
14. Kudenetovo I (Kurğoko) Şecem I Çegem I
15. Kudenetovo II (Kambot) Şecem II Çegem II
16. Tohtamışevo Laşınkey Leçinkay
17. İnalovo Karağaş Karagaç
18. Kaseyevo Bahsenenke Baksanyonok
19. Koşerokovo Kenje Kenje
20. Kudenetovo Şhalıko Şaluşka
21. Klişbiyevo Nartan Nartan
22. Doguşokovo Auşiger Auşiger
23. Verhne-Koşokovo Jemthale Jemtala
24. Canhotovo Psıgonsu Psıgansu
25. Misostovo Arvuan Urvan
26. Dokşukino Nartkale Nartkala
27. Nijne-Koşokovo Şerec Yişhara Nijni Çerek
28. Dokşokovo Stare Şerec Starıy Çerek
29. Argudanski Argudan Argudanski
30. Kaysın Anzorova Stare Lesken Starıy Lesken
31. Hatu Anzorova Stare Uruh Starıy Uruh
32. Kogolkino Uruh Uruh
33. Hasaut Hasaut Hasaut
34. Haptsevo Hamidey Hamidiye
35. Bulatovo Terekske Terekskoye
36. Abayevo Urojayne Urojaynoye
37. Murtazovo Deyske Deyskoye
38. Botaşevo Planovske Planovskoye
39. İslamovo Kurp Yipşe Verhnıy Kurp
40. Ahlovo Kurp Yişhara Nijni Kurp
41. Astemirovo Akbaş Yipşe Verhnıy Akbaş
42. Borokovo Arık Arik

 

1920-30’lu yıllarda Kabardey-Balkar’da çok nüfuslu büyük köyler bölündü ve yeni yerleşim yerleri kuruldu. Bunlar:

1. Etoko                                       13. Babugent
2. Şardakovo                             14. Karasu
3. Zalukodes                              15. Gerpegej
4. Zolskoye                                16. Germençik
5. Svetlovodskoye                  17. Çyornaya reçka
6. Psınedaha                             18. Yerokko
7. Bateh                                       19. Marzoh
8. Kamlyukovo                         20. Psıkod
9. Kiçmalka                                21. Psınabo
10. Cenal                                     22. Şithala
11. Jemtala                                 23. Ozrek
12. Zeragij                                  24. Psıçoh vd.

Günümüzde (1994) Kabardey-Balkar’da 7’si kent, 3’ü kent tipi yerleşim olmak üzere 188 yerleşim yeri bulunmaktadır. Bunlardan 88’i Çerkes (Kabardey), 26’sı Balkar, 1’i Oset ve kalanlar Rustur. 

Çev. Murat Papşu

<<

Vatanından Uzaklara – Hasan DUMAN

duman hasan

 

 

VATANINDAN UZAKLARA (ВДАЛИ ОТ РОДИНЫ)
Hasan Duman,
Nalçik, 1994
Çeviri: Murat Papşu

 

 

Kitapta, Çarlık Rusyası’nın kolonyal politikasını kabullenmeyen Kabardey bölgesinden Çerkeslerin hacca gitme gerekçesiyle vatanlarını terk etmesi arşiv belgeleri temelinde ortaya konuyor.

1847 Yılında Büyük Kabardey’in Yerleşim Yerlerinin Listesi
1858 Yılında Küçük Kabardey’in Köyleri
1862 Yılında Büyük Kabardey’in Yerleşim Yerlerinin Listesi
1865 Yılında Kabardey’in Köyleri
1865-1867 Yıllarında Kabardey’de İdari ve Toprak Reformu Sonucu Yeniden Kurulan Köyler
Nalçik Okrugu Amirinden Terek Oblastı Amirine Rapor – 4 Mayıs 1865
Nalçik Okrugu Amirinden Baksan Bölge Amirine – 29 Nisan 1865
Küçük Kabardey Yöneticisinden Kabardey Okrugu Amirine Rapor – 23 Nisan 1865
Kurgoko Kundetov’un Bağlısı Olup Onun Köyünden Türkiye’ye Göç Etmek İsteğini Beyan Eden Kabardeylerin Listesi
Babukovskaya İstasyonu Eski 1. Ekip Sakinlerinden Türkiye’ye Gitmek İsteyenler – 18 Mayıs 1861
Özden Kurgoko Kundetov’un Türkiye’ye Giden Serflerinin Listesi
Muhammed Peygamberin Kabrine İbadet İçin Bir Yıl Süreyle Mekke Şehrine Gitmesine İzin Verilen Kabardeylerin Listesi
Vladikafkas Kalem Müdüründen Kabardey Okrugu Amirine – 29 Haziran 1867
Nalçik Okrug Amiri Yardımcısından Çerek Bölgesi Amirine – 14 Temmuz 1867
Vladikafkas Kalem Müdüründen Kabardey Okrugu Amirine – 29 Temmuz 1867
Vladikafkas Kalem Müdüründen Kabardey Okrugu Amirine – 29 Haziran 1867
Vladikafkas Kalem Müdüründen Kabardey Okrugu Amirine – 24 Temmuz 1867


 

Suriyeli Çerkeslerin Çağrısı

115 Suriyeli Çerkesin Rusya Makamlarına ve Adıgey Cumhuriyeti Halkına Çağrısı

 

Rusya Federasyonu Devlet Başkanı D. A. Medvedev’e
Adıgey Cumhuriyeti Başkanı A. K. Thakuşinov’a
Adıgey Cumhuriyeti Devlet Konseyi’ne (Hase’ye)
Adıgey Cumhuriyeti Toplum Hareketi «Adığe Hase»ye
Adıgey Cumhuriyeti Halkına

 

Sayın Dmitri Anatolyeviç!
Sayın Aslan Kitoviç!
Sayın Adıgey Cumhuriyeti Devlet Konseyi- Hase Milletvekilleri!
Sayın «Adığe Hase» Üyeleri!
Değerli Hemşerilerimiz!


Son birkaç aydır Suriye Arap Cumhuriyeti’nde siyasi ortam gerginleşti. Her gün çeşitli gruplarla ülkenin iktidar güçleri arasında toplu çatışmalar meydana geliyor, yüzlerce masum insan ölüyor.

Biz Suriyeli Adığeler (Çerkesler) son derece zor durumdayız. Her gün kendi hayatımızı, akrabalarımızın ve yakınlarımızın hayatını tehlikeye atmak zorunda kalıyoruz. Ülkede durumun istikrara kavuşması, barış ve güvenlik içinde bir hayat umudu tükendi.

Halkımızın bu zor gününde yardım ve kurtuluş çağrısıyla başvurabileceğimiz tek merci Rusya Federasyonu’dur, cumhuriyetlerimiz Rusya’nın içindedir, kardeşlerimiz Kuzey Kafkasya’dadır. Samimi isteğimiz atalarımızın topraklarına dönmek, Kuzey Kafkasya’daki kardeşlerimizle, Rusya halklarıyla barış ve uyum içinde yaşamaktır.

Biz aşağıda imzası bulunanlar, Size bizi ata topraklarımıza kabul etmeniz, kaçınılmaz trajediden kurtarmanız, bu zor anda yardım elini uzatmanız çağrısıyla sesleniyoruz. Yardım ve kurtuluş çağrımızın karşılıksız kalmayacağına inanıyoruz.


İmzalar:
[115 kişinin 3 sayfa halindeki imzaları aheku.org yönetiminde bulunuyor ve imzacıların güvenliği kaygısıyla yayınlanmıyor. – aheku.org]

Çev. Murat Papşu